Wypadki i odszkodowania / Wykorzystanie danych przedwypadkowych w postępowaniu sądowym
O tym, że w przypadku katastrofy lotniczej poszukuje siÄ™ tzw. „czarnej skrzynki”, której zapisy pomagajÄ… w odtworzeniu okolicznoÅ›ci zdarzenia, wiedzÄ… nawet dzieci. MaÅ‚o kto jednak, nawet spoÅ›ród osób zawodowo zajmujÄ…cych siÄ™ sprawami wypadków drogowych wie o tym, że nowoczesne samochody zapisujÄ… w pamiÄ™ci swoich podzespoÅ‚ów wiele danych pozwalajÄ…cych ustalić okolicznoÅ›ci zdarzenia drogowego.
Co to sÄ… „dane przedwypadkowe”?
WspóÅ‚czesny samochód wyposażony jest w szereg systemów elektronicznych sterujÄ…cych różnego rodzaju ukÅ‚adami bezpieczeÅ„stwa. To procesory odpowiadajÄ… za uruchomienie ukÅ‚adu ABS, ESP, wyzwolenie poduszek powietrznych, albo uruchomienie napinaczy pasów bezpieczeÅ„stwa. Na to, że ta sama elektronika może zapisywać istotne informacje z punktu widzenia odtworzenia przebiegu wypadku drogowego pierwsi wpadli amerykanie. W USA już blisko dekadÄ™ temu wprowadzono art 563 kodeksu federalnego zobowiÄ…zujÄ…cy producentów samochodów do instalowania urzÄ…dzeÅ„ umożliwiajÄ…cych odczytywanie danych przedwypadkowych (ang. „pre-collision data” oraz zakres zbieranych w ten sposób danych.
Czy każdy samochód umożliwia odczyt danych przedwypadkowych?
Nie – starsze, bardziej „analogowe” samochody sÄ… oczywiÅ›cie takich możliwoÅ›ci pozbawione. Generalnie jednak można powiedzieć, że w dużej części samochodów wyprodukowanych po 2000 r., znajdować siÄ™ bÄ™dÄ… siÄ™ systemy umożliwiajÄ…ce przynajmniej częściowy odczyt danych przedwypadkowych, jak i danych zapisanych w trakcie samego wypadku. OczywiÅ›cie im samochód jest nowszy, tym dane te bÄ™dÄ… peÅ‚niejsze, Å‚Ä…cznie z takimi informacjami jak poÅ‚ożenie pedaÅ‚u gazu i hamulca w trakcie i w ostatnich sekundach przed wypadkiem, czy nawet kÄ…t skrÄ™tu kierownicy.
Czy producenci sÄ… zobligowani do montowania systemu zapisujÄ…cego dane przedwypadkowe?
Jak już wskazywaÅ‚em wyżej w USA tego rodzaju systemy sÄ… obowiÄ…zkowe, w Unii Europejskiej od lat natomiast mówi siÄ™ o koniecznoÅ›ci wprowadzenia tego rodzaju rozwiÄ…zaÅ„ prawnych. Nie zmienia to faktu, że wiÄ™kszość producentów i tak instaluje systemy umożliwiajÄ…ce odtworzenie danych przedwypadkowych, a zatem odzyskanie takich danych od strony technicznej jest możliwe.
W czym odczyt danych przedwypadkowych może się przydać w postępowaniu sądowym?
Jest to oczywiste – obiektywne ustalenie prÄ™dkoÅ›ci rozwijanej przed wypadkiem, to kiedy i z jakÄ… intensywnoÅ›ciÄ… kierujÄ…cy zaczÄ…Å‚ hamować, czy samochód wpadÅ‚ w poÅ›lizg (np. czy aktywowaÅ‚ siÄ™ system ESP), w wielu sytuacjach może decydować o winie albo niewinnoÅ›ci oskarżonego albo odpowiedzialnoÅ›ci odszkodowawczej w postÄ™powaniu cywilnym.
Czy w polskich sÄ…dach korzysta siÄ™ z odczytu danych przedwypadkowych?
Niestety caÅ‚y czas zbyt rzadko. Wiele osób nawet na co dzieÅ„ stosujÄ…cych prawo nie zdaje sobie sprawy, że odczyt tego rodzaju w ogóle jest możliwy. Biegli najczęściej posÅ‚ugujÄ… siÄ™ danymi zebranymi na miejscu wypadku i w oparciu o nie oraz wspóÅ‚czynniki zawarte w tabelach próbujÄ… odtworzyć przebieg zdarzenia, jednak metoda ta obarczona jest zawsze sporym marginesem bÅ‚Ä™du.